Do czego służy proroctwo biblijne
Prorok wchodzi do miasta i ogłasza jego zniszczenie. Ludzie słuchają, zmieniają postępowanie, a miasto ocala. Czy proroctwo zawiodło? Księga Jonasza umieszcza to pytanie niemal w centrum swojej opowieści. Po ostrzeżeniu Jonasza mieszkańcy Niniwy się nawracają, a Bóg postanawia odstąpić od zapowiedzianej katastrofy. Czytelnik, który traktuje każde zdanie prorockie jako bezwarunkowy harmonogram, będzie miał trudność ze zrozumieniem tego opisu. Kto dostrzega cel ostrzeżenia, może zacząć rozumieć, dlaczego ocalenie miasta ma znaczenie.
To dobry punkt wyjścia do poznawania proroctwa biblijnego. Zanim zapytamy, co dana zapowiedź przewiduje, musimy zapytać, czemu służy. Czy ostrzega, obiecuje, oskarża, pociesza, powierza zadanie czy coś objawia? Do kogo jest skierowana? Jakiej odpowiedzi oczekuje? Te pytania nie osłabiają zainteresowania proroctwa przyszłością. Łączą je z ludźmi, relacjami i obowiązkami, które nadają mu znaczenie. Biblia przedstawia Boga zwracającego się do ludzi, a nie dostarczającego widzom zbioru oderwanych od siebie prognoz.
Przesłanie, zanim stanie się schematem
Księga Powtórzonego Prawa 18:15-22 opisuje proroka jako kogoś, przez kogo Bóg przemawia do ludu. Główne twierdzenie dotyczy źródła i autorytetu przesłania. Prorok ma mówić to, co nakazuje Bóg; lud ma słuchać. Fragment dostrzega też niebezpieczeństwo zuchwałego przemawiania w imieniu Boga. Autorytetu prorockiego nie można więc ustalić jedynie na podstawie pewności mówiącego, przekonującego sposobu wypowiedzi czy zapewnień, że słuchacze zostali wybrani do otrzymania tajemnej wiedzy.
Kontekst Księgi Powtórzonego Prawa ma znaczenie. Izrael otrzymuje pouczenia o życiu w kraju i o praktykach, których nie wolno mu naśladować. Rozważania o proroctwie następują po ostrzeżeniach przed wróżbiarstwem i innymi sposobami zdobywania informacji duchowych. Kontrast w tym rozdziale dotyczy zależności: czy Izrael przyjmie słowo dane przez Boga, czy będzie dążył do kontroli za pomocą zakazanych środków? W tym kontekście prorok jest pośrednikiem autorytatywnego przesłania w ramach relacji przymierza.